Otaku Nedir? Acı Sosun Hayranı Var, Hardalın Neden Yok?

Otaku nedir?

Japoncada otaku kelimesi genellikle anime, manga ya da video oyunlarına derinden bağlı hayranları anlatmak için kullanılır. Godin kelimeyi daha geniş bir anlamda kullanır: Bir konuya karşı hobiden fazla, saplantıdan az bir tutku. Otaku sahibi biri, ilgi alanıyla ilgili yeni bir şeyi bulmak için ekstra çaba harcar, ürünleri karşılaştırır, ayrıntılar hakkında konuşmaktan keyif alır ve gördüklerini çevresine anlatır.

Mor İnek'in otaku konusundaki iddiası şu: Bir kategoride otaku varsa, mor ineğin fark edilmesi ve yayılması çok daha kolaydır. Çünkü bu kitle zaten yeniyi arıyordur. Otakusu olmayan kategorilerde ise en iyi ürün bile kendi kendine yayılmakta zorlanır.

Otaku bir fikri nasıl yayar?

1. ArayışTutkulu kişi sürekli yeni ve daha iyiyi arar.
2. KeşifMor ineği ilk fark edenlerden biri olur.
3. Deneme ve karşılaştırmaDener, puanlar, topluluğa yazar.
4. YayılmaTopluluğun geri kalanı ve çevresi onun tavsiyesine uyar.

Acı sos ve hardal

Kitaptaki örnek oldukça akılda kalıcı. Acı sos tutkunları yeni tatlar dener, en acısını bulmaya çalışır, şişelerini koleksiyon gibi biriktirir, festivallere gider, internette yorumlar yazar. Bu tutku sayesinde küçük girişimciler büyük reklam bütçeleri olmadan acı sos markaları kurabilmiştir. Ürün bir kez bu kitlenin eline geçtiğinde, kitle onu kendi aralarında yayar.

Hardal ise, en azından Godin'in gözlemine göre, böyle bir tutkuya sahip değildir. İnsanlar hardal kullanır ama onun hakkında konuşmaz, yeni hardal arayışına girmez. Aynı mutfak rafında duran iki ürün, pazarlama açısından bambaşka dünyalarda yaşar.

Otakusu olan bir kategoride iyi bir ürün kendi yolunu bulur. Otakusu olmayan bir kategoride ise önce tutkuyu yaratmanız ya da başka bir yerde aramanız gerekir.

Türkiye'de otaku örnekleri

Kendi çevremize baktığımızda otaku sahibi pek çok kitle görürüz:

• Kahve tutkunları. Demleme yöntemlerini tartışan, çekirdek kökenine bakan, yeni açılan üçüncü dalga kahvecileri takip eden bir kitle.
• Mekanik klavye ve teknoloji meraklıları. Tuş sesine, malzemeye, ayrıntılara takıntılı derecede ilgi gösteren topluluklar.
• Bisiklet, koşu ve outdoor sporcuları. Ekipman karşılaştıran, rota paylaşan, yarışlara katılan gruplar.
• Bitki ve bahçe meraklıları. Nadir türlerin peşine düşen, sosyal medyada bakım ipuçları paylaşan bir kitle.
• Oyuncular. Yeni bir oyunu ilk deneyen, yorum yapan, yayın açan ve topluluk kuran kişiler. Kendi oyun projelerimde de en değerli geri bildirimleri bu kitleden alıyorum.

Bu kitlelerin hepsi Godin'in anlattığı özelliği taşır: Aradıkları şeyi bulduklarında anlatırlar.

Kategorinizde otaku yoksa ne yapmalı?

Her işletme acı sos satmıyor. Muhasebe, sigorta, temizlik hizmeti ya da inşaat malzemesi gibi kategorilerde tutkulu hayran kitlesi bulmak zordur. Bu durumda üç yol var:

1. Kategorinin içinde tutkulu bir alt kitle bulun. Temizlik hizmetinde "evcil hayvan sahipleri" ya da "alerjisi olan aileler" gibi bir kitle, konuya sıradan bir müşteriden çok daha fazla ilgi gösterir.
2. Başka bir tutkuya bağlanın. Bir muhasebe bürosu, girişimcilik ya da kahve tutkunlarıyla ortak bir dil kurabilir. İçeriğinizi kendi kategorinizden değil, kitlenizin tutkusundan besleyin.
3. Tutkuyu kendiniz yaratın. Sıradan bir ürünü bir deneyime, bir topluluğa ya da bir ritüele dönüştürmek mümkün. Krispy Kreme'in Hot Now ışığı buna bir örnek.

Otakuya dijitalde ulaşmak

Otaku kitlelerin dijitalde bulunması, kitabın yazıldığı döneme göre çok daha kolay. Bu kitleler belirli hashtag'leri takip eder, belirli YouTube kanallarını izler, belirli forumlarda ve gruplarda konuşur. Meta reklamlarında ilgi alanı hedeflemesi, Google'da ise çok spesifik arama terimleri bu kitlelere doğrudan ulaşmayı sağlar.

Ama bu kitlelere ulaşırken dikkat edilmesi gereken bir nokta var: Otaku, sıradan reklam dilini hemen fark eder ve önemsemez. Onlarla konuşurken ayrıntıya girmek, gerçek bilgi vermek ve abartıdan kaçınmak gerekir. Bir acı sos tutkununa "en lezzetli sos" demek yerine, kullandığınız biberin türünü ve acılık derecesini söylemek çok daha etkilidir.

Sahadan bir gözlem

Otakusu olan ve olmayan kategori karşılaştırması

Acı sos ve hardal örneğini işletme kararlarına çevirince:

Sık sorulan sorular

Otaku kitlesi küçük değil mi?

Genellikle küçüktür, ama etkisi büyüktür. Bu kitle fikri geri kalanlara taşır. Mor İnek'in önerisi de zaten önce bu küçük ve etkili kitleyi kazanmaktır.

Otaku kitlesini nasıl tespit ederim?

Müşterilerinizin arasında ürününüz hakkında en çok soru soran, yorum yazan ve başkalarını getiren kişilere bakın. Sosyal medyada sektörünüzle ilgili en hararetli tartışmaların nerede yapıldığını bulun.

Kaynaklar: Seth Godin, Purple Cow, 2003; Yevgeniy Brikman, Purple Cow notları; SuperSummary, Purple Cow özeti.