Palm, Yahoo ve AOL: Bir Kez Mor İnek Olmak Neden Yetmez?

Cepteki tahta parçası

1990'ların ortasında el bilgisayarları çoğunlukla hantal, pahalı ve kullanımı zor cihazlardı. Bazı büyük şirketlerin bu alandaki iddialı denemeleri hayal kırıklığıyla sonuçlanmıştı. Jeff Hawkins'in ekibi farklı bir soru sordu: Bir el bilgisayarı her şeyi yapmaya çalışmak yerine, birkaç şeyi kusursuz yapsa? Takvim, rehber, notlar ve bilgisayarla tek tuşla eşitleme.

Hawkins'in tahta parçası, bu sadeliğin sembolüydü. Cihaz cebe sığmalıydı; sığmıyorsa tasarım yanlıştı. PalmPilot 1996'da piyasaya çıktığında tam olarak bu vaadi yerine getiriyordu ve dönemin en hızlı satan bilgisayar ürünlerinden biri olarak anıldı. Godin, Palm'ın kurucularının bu noktaya gelmeden önce yaşadıkları başarısızlıklara rağmen ısrar etmelerini de vurgular.

Palm'ın yükselişi ve düşüşü

1. 1990'ların ortasıJeff Hawkins cebinde tahta parçası taşıyarak sade bir el bilgisayarı tasarlar.
2. 1996PalmPilot çıkar ve dönemin en hızlı satan bilgisayar ürünlerinden biri olur.
3. 2000Palm, el bilgisayarı pazarının büyük çoğunluğuna sahiptir.
4. 2000'lerRakip cihazlar ve akıllı telefonlar pazarı değiştirir.
5. 2010–2011Palm HP'ye satılır, marka bir yıl sonra kapatılır.

Zirve ve düşüş

2000 civarında Palm, el bilgisayarı pazarının büyük çoğunluğuna sahipti. Ama sonraki yıllarda tablo hızla değişti. Önce farklı işletim sistemli rakip cihazlar, sonra e-posta odaklı akıllı telefonlar ve nihayet dokunmatik ekranlı yeni nesil akıllı telefonlar pazarı yeniden şekillendirdi. Palm bu dönemde çeşitli hamleler yaptı, ama pazardaki liderliğini geri alamadı. Marka 2010'da HP'ye satıldı ve bir yıl sonra kapatıldı.

Godin'in Mor İnek'teki yorumu, kitabın yazıldığı 2003 itibarıyla zaten bu eğilime işaret ediyordu: Palm büyük bir atılım yapmış, ama bir sonraki riski almakta zorlanmıştı. Kitap aynı kalıbı Yahoo ve AOL için de kullanır. Her ikisi de internetin ilk yıllarında devrim niteliğinde ürünlerle büyüdü; sonra bu başarıyı korumaya odaklandı.

Mor inek bir kez bulunup sonsuza kadar sağılan bir hayvan değildir. Zamanla herkes onu görmeye alışır ve o da sıradan bir ineğe dönüşür.

Sağmak ve yeni inek aramak

Godin, başarılı bir mor ineği bulan işletmeye iki görev verir. Birincisi, onu sağmak: Başarıdan en yüksek faydayı almak, yaygınlaştırmak, kâra çevirmek. İkincisi, bu sırada bir sonraki mor ineği aramak. Sorun şu ki bu iki görev farklı zihniyetler gerektirir. Sağmak, verimlilik ve risk azaltma ister. Yeni inek aramak ise deneme, hata ve risk almayı.

Başarılı şirketlerin çoğu zamanla birinci göreve gömülür. Mevcut ürünü korumak, onu riske atabilecek yeni fikirlerden daha güvenli görünür. Ama güvenli oynamanın riskli olduğu bir pazarda, bu tercih yavaş bir erimeye yol açabilir.

Uygulama ve oyun dünyasında aynı döngü

Mobil uygulama ve oyun pazarı bu dersin en hızlı işlediği yerlerden biri. Bir oyun mekaniği ya da uygulama fikri birkaç ay içinde çok popüler olabilir; aynı hızla da kopyalanır ve sıradanlaşır. Mağazalarda başarılı olan geliştiricilerin ortak noktası, tek bir hite güvenmek yerine sürekli küçük denemeler yapmalarıdır.

Oyun geliştirme tarafındaki deneyimimden çıkardığım pratik yaklaşım şu:

1. Küçük prototiplerle denemek. Büyük bir projeye aylar harcamadan önce, fikrin özünü birkaç haftada test edilebilir bir prototipe çevirmek.
2. Başarılı ürünü korurken yeni ürün için ayrı zaman ayırmak. Mevcut uygulamanın güncellemeleri tüm zamanı yememeli.
3. Verileri dinlemek. Kullanıcıların nerede zorlandığı, nerede bıraktığı, bir sonraki fikrin kaynağı olabilir.
4. Tahta parçası kuralını unutmamak. Yeni özellik eklemek kolaydır; ürünü sade tutmak zordur ve çoğu zaman asıl fark oradadır.

Küçük işletme için "sonraki inek" alışkanlığı

Bu ders sadece teknoloji şirketleri için değil. Yıllardır aynı menüyle çalışan bir restoran, aynı kampanyayı tekrar eden bir mağaza ya da aynı paketleri satan bir hizmet işletmesi de zamanla sıradanlaşır. Bir zamanlar konuşulan farkınız, bugün rakiplerinizin standardı olmuş olabilir.

Basit bir alışkanlık öneriyorum: Her çeyrekte bir küçük deneme. Yeni bir ürün, yeni bir hizmet biçimi, yeni bir iletişim dili. Bir kısmı işe yaramayacak; ama bir tanesi bir sonraki mor ineğiniz olabilir.

Sahadan bir gözlem

Sağmak ve yeni inek aramak karşılaştırması

Godin'in iki görevinin gerektirdiği farklı zihniyetler:

Sık sorulan sorular

Başarılı bir ürünü değiştirmek riskli değil mi?

Başarılı ürünü değiştirmek zorunda değilsiniz. Onu korurken, yanında yeni denemeler için küçük bir alan açmanız yeterli.

Bir fikrin sıradanlaştığını nasıl anlarım?

Müşteriler artık onu anlatmıyorsa, rakipleriniz de aynısını yapıyorsa ve reklam maliyetleriniz artıyorsa, büyük ihtimalle ineğiniz rengini kaybediyor demektir.

Kaynaklar: Palm (PDA), Wikipedia; Design News, Jeff Hawkins; SuperSummary, Purple Cow özeti; Seth Godin, Purple Cow, 2003.